أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

590

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

عدم پاسخ چيز شگفتى نبود ، زيرا خود عثمانىها هم با شورش سپاه انكشارى در بلگراد و نيز شورش صرب‌ها در صربستان و نيز اقدامات فرانسوىها در مصر و تجاوزات روسيه به سرزمين‌هاى مجاور ونيز تلاش‌هاى انگليس براى انضمام داردانل به خود و تصرّف ناوگان عثمانى روبرو بودند . « 1 » قحطى و گرسنگى با فرا رسيدن موسم حج سال 1220 ، مكه روزهاى سختى را پشت سر مىگذاشت كه ناشى از محاصرهء اين شهر توسط قبايل طرفدار سعودىها از تمامى جوانب و قطع ورود موارد غذايى بود . به همين جهت گرسنگى و گرانى همه جا را فراگرفت و قيمت يك كيله از گندم و برنج به دو مشاخص ، يك رطل از شكر و گوشت و زيتون به دو ريال ، يك رطل از قهوه و خرما يك ريال ، يك رطل روغن نيم ريال ، يك كيله كشمش سه ريال ، يك رطل گوشت بز و شتر نيم ريال رسيد . اندكى بعد در بازار ، ارزاقى نماند و مردم ، نه با رطل حتى با ظرف‌هاى كوچك هم چيزى به دست نمىآوردند . در اين وقت آنان به خوردن تخم خشخاش و تخمه و خون لخته شده پرداختند و در ادامه به خوردن گربه و پوست و سگ مشغول شدند . « 2 » زان پس بود كه شمارى از مردم به سپاه مهاجم پناه بردند و بسيارى از اشراف ، اطاعت نجدىها را پذيرفتند و بدين ترتيب بر شوكت آنان افزوده شد . ابن بشر در تاريخش « 3 » مىنويسد : گرسنگى در اين سال فراگير بود و قيمت‌ها در بلاد نجد و يمن بسيار بالا رفت . در همين سال بود كه امير سعود دستور داد تا قلعه‌اى در وادى فاطمه ساختند تا از آنجا به عنوان يك حصن استوار براى سپاهش كه مكه را در محاصره داشتند ، استفاده كند . فرار مردم از مكه هم رو به تزايد بود ، به طورى كه صف اوّل نماز در مسجد كامل

--> ( 1 ) . خلاصة الكلام ، ج 2 ، ص 306 ( حاشيه الفتوحات ) . ( 2 ) . إفادة الأنام ، خطى . ( 3 ) . عنوان المجد ، ج 1 ، ص 133 .